HYPERVENTILATIE, ANGST EN PANIEK

–

Voor je het weet, zit je in een vicieuze cirkel
–
Hyperventilatie
Hyperventilatie betekent letterlijk te snel of te veel ademen. Hierdoor raakt de balans tussen zuurstof (O₂) en koolstofdioxide (CO₂) in het bloed verstoord. Naar verhouding stijgt de hoeveelheid O₂ en daalt de hoeveelheid CO₂ in het bloed.
Het autonome zenuwstelsel is heel gevoelig voor daling van CO₂ in het bloed. Wanneer dit gebeurt, treden er veranderingen op in het lichaam.
De symptomen die je als gevolg van hyperventilatie kunt ervaren, worden veroorzaakt door een combinatie van enerzijds de manier van ademen – te snel, te veel, te oppervlakkig of juist te diep – en anderzijds de daling van CO₂ in het bloed.
De meest voorkomende symptomen zijn duizeligheid, een snelle hartslag, een druk of pijn op de borst, kortademig zijn, een gevoel van benauwdheid, transpireren of jezelf slap voelen.
Symptomen van hyperventilatie zijn niet gevaarlijk, maar kunnen als erg beangstigend worden ervaren.
–
De amygdala | de alarmknop van je brein
Bewust en onbewust zijn we voortdurend op zoek naar signalen van veiligheid of gevaar. Wanneer de amygdala in je brein een situatie als onveilig of bedreigend interpreteert, schakelt het over naar de overlevingsstand: vechten of vluchten. Je lichaam bereidt zich dan voor op actie. Spieren spannen zich aan, je hartslag versnelt en je ademhaling gaat sneller.
In veel situaties is er echter geen daadwerkelijke fysieke actie nodig. De extra O₂ die je inademt, wordt daardoor niet in hetzelfde tempo door het lichaam verbruikt. Hierdoor raakt de balans tussen O₂ en CO₂ verstoord. Op dat moment ben je aan het hyperventileren.
–
Angst
Wanneer je in een bepaalde situatie symptomen van hyperventilatie hebt ervaren, kun je bang worden om de volgende keer dat je in een vergelijkbare situatie bent, opnieuw symptomen te krijgen. Daardoor wordt je vaak extra alert op signalen die zouden kunnen wijzen op beginnende symptomen. Je krijgt angst voor de angst, waardoor je bij voorbaat erg gespannen kunt worden voor bepaalde situaties en bepaalde plaatsen het liefst vermijdt.
–
De vicieuze cirkel van angst en paniek begint te draaien

–
Paniek
Wanneer je in een situatie terechtkomt die je bewust of onbewust als onveilig ervaart, bijvoorbeeld een drukke supermarkt of een warme kamer, kan je alarmsysteem worden geactiveerd waardoor je lichaam in de vecht-vlucht modus komt.
Je ademhaling versnelt, waardoor je meer O₂ inademt dan je lichaam op dat moment nodig heeft. Omdat je spieren deze extra O₂ niet daadwerkelijk verbruiken, raakt de balans tussen O₂ en CO₂ verstoord. Je ervaart symptomen zoals duizeligheid, hartkloppingen, druk of pijn op de borst, kortademigheid, een benauwd gevoel, transpireren of een slap en licht gevoel in het lichaam.

Je aandacht richt zich op de lichamelijke symptomen. Je voelde je misschien al gespannen of angstig, maar door de onverwachte en intense sensaties neemt die angst alleen maar toe.

Je alarmsysteem gaat daardoor nog harder loeien en je symptomen worden sterker of er komen meer symptomen bij. Je gaat dan al snel denken, ‘Oh help, ik val flauw..‘ of ‘Straks krijg ik een hartaanval..’ of ‘Ik verlies de controle..’. Dit zijn zogenaamde rampgedachten die de angst versterken.

Je alarmsysteem gaat nóg harder loeien en je raakt in paniek. Paniek is een angstige ervaring die je liever niet nog een keer wilt meemaken.

Je wordt extra alert op signalen die kunnen wijzen op een nieuwe paniekaanval. Die verhoogde waakzaamheid werkt vaak averechts, omdat ze de spanning en angst juist verder kan versterken.
Je ontwikkelt angst voor de angst.
Voor je het weet, zit je in een vicieuze cirkel.
–
Accenten binnen de psychosomatische behandeling van hyperventilatie, angst en paniek

• Psycho-educatie om de oorzaken van angst en paniek te leren begrijpen.
• Ontspannings-, adem- en visualisatieoefeningen om rust te brengen in lichaam en geest.
• Het verhelderen van het probleem achter je klachten.
• Het leren herkennen van automatische patronen in je gedachten, emoties en gedrag.
• Beter leren omgaan met angst door te leren hoe je angst toe kunt laten, kunt onderzoeken en kunt leren verdragen.
• Stress-management
• Aandacht voor leefstijl